usability.edu.pl
vademecum użyteczności i dostępności
serwisów internetowych

Regulacje prawne

Regulacje prawne w państwach i organizacjach międzynarodowych

  • Organizacja Narodów Zjednoczonych

Tematyka dostępności serwisów internetowych uwzględniona została przez ONZ w przyjętej 13.12.2006 rezolucji Convention on the Rights of Persons with Disabilities. Artykuł 9 tej konwencji zaznacza, że w celu umożliwienia osobom niepełnosprawnym niezależnego życia i pełnego uczestnictwa we wszystkich jego aspektach, konieczne jest m.in. usuwanie barier w dostępie do usług świadczonych drogą elektroniczną. Ponadto zawiera ona sugestię iż państwa członkowskie powinny podjąć adekwatne działania w celu promowania dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii informatycznych i komunikacyjnych, włączając w to Internet.

  • Unia Europejska

W 2000 roku Komisja Europejska zainicjowała program e-Europa, którego celem było wspieranie procesu budowy społeczeństwa informatycznego, m.in. poprzez promowanie korzystania z Internetu oraz obniżanie kosztów dostępu do tego medium. Pierwszym etapem programu był plan „e-Europa 2002”, kontynuowany później przez plan „e-Europa 2005”. Następcą tych programów stała się inicjatywa „i2010”, która również dobiegła już końca i od 2010 roku została zastąpiona przez inicjatywę „Digital Agenda”.

Wspólną częścią wymienionych powyżej programów, były działania związane z zapobieganiem wyłączenia osób niepełnosprawnych ze społeczeństwa informacyjnego określanego jako infowykluczenie. W praktyce oznaczało to m.in. zobowiązanie się państw członkowskich w deklaracji ryskiej do uczynieniu dostępnymi wszystkich serwisów internetowych administracji publicznej do roku 2010. Jako jasny wzór przedstawiono tu dostosowanie się do wytycznych WAI WCAG 2.0. Choć cel ten nie został osiągnięty, działania w tym obszarze są kontynuowane i monitorowane. Warto zaznaczyć, że w deklaracji tej wspominane jest znaczenie zagadnień użyteczności serwisów internetowych, choć tematowi temu poświęcono znacznie mniej uwagi.

  • Stany Zjednoczone Ameryki

Wśród państw, które wprowadziły regulacje prawne dotyczące tematyki użyteczności i dostępności serwisów internetowych, zdecydowanie przodują Stany Zjednoczone. Wyraża się to zwłaszcza w dużym stopniu faktycznego przestrzegania prawnych zaleceń, co wyróżnia się na tle pobłażliwego traktowania tej tematyki w innych krajach.

Najważniejszą podstawą prawną jest tu poprawka Section 508 z roku 1998 do aktu Rehabilitation Act. Poprawka ta wprowadziła m.in. specyfikację wymagań związanych dostępnością aplikacji internetowych, w zgodzie z którymi muszą być tworzone serwisy wszystkich agencji federalnych. Te regulacje prawne dotyczą jedynie dostępności WWW, wskazują jednak iż branie pod uwagę użyteczności WWW należy do najlepszych praktyk na rynku.

W ramach administracji USA działa także agenda U.S. Department of Health & Human Services „usability.gov”. Jest to podstawowe rządowe źródło informacji na temat użyteczności i projektowania zorientowanego na użytkownika, oferujące szereg wytycznych oraz narzędzi związanych z tym obszarem.

  • Wielka Brytania

W Zjednoczonym Królestwie obowiązuje akt Disability Discrimination Act (DDA), który od roku 1999 obejmuje również tematykę dostępności serwisów internetowych. Zgodnie z tą legislacją, żaden dostawca usług „nie ma prawa dyskryminować osób niepełnosprawnych” oraz „ma przedsięwziąć stosowne kroki, aby zmienić praktyki w bezpodstawny sposób utrudniające osobom niepełnosprawnym skorzystanie z jego usług”. Te założenia są bardzo ogólne i nie stanowią praktycznej podstawy dla weryfikacji dostępności serwisów WWW, dlatego w tym celu wykorzystywane są zalecenia Web Content Accessibility Guidelines.

  • Niemcy

W Niemczech tematyka dostępności uregulowana została w Barrierfreie Informationstechnik-Verordnung (BITV). Jest to oryginalny projekt, opisujący 14 standardów dostępności, które z kolei zostały rozbite na szczegółowe wymagania.

  • Włochy

Rozporządzenie z 2004 roku wprowadziło oryginalne wymagania dotyczące dostępności serwisów internetowych, wykraczające poza sugestie przewidziane w WCAG. Ponadto nakłada ono obowiązek przestrzegania wskazań WCAG oraz Sekcji 508.

  • Polska

Polska podobnie jak inne kraje członkowskie Unii Europejskiej, zobowiązała się na mocy deklaracji ministrów państw członkowskich Unii Europejskiej zatwierdzonej 11 czerwca 2006 roku w Rydze do uczynienia publicznych serwisów internetowych dostępnymi dla osób niepełnosprawnych.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wydało ustawę z dnia 12 lutego 2010 r. „o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw”, w której wśród „minimalnych wymagań dla systemów informatycznych” wymieniona zostaje konieczność zapewnienia „dostępu do zasobów informacji osobom niepełnosprawnym”

W tym kontekście przywoływany jest także Art. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, mówiący iż „Każdemu przysługuje (…) prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej prawem do informacji publicznej”.

W polskim prawodawstwie brakuje jednak wciąż jednoznacznych wskazań co do praktycznych wzorów, które stanowiłyby punkt odniesienia w ocenie dostępności serwisów internetowych, możemy jednak przyjąć iż wzór taki stanowią wskazane w deklaracji ryskiej wytyczne W3C WAI Web Content Accessibility Guidelines 2.0.

 Zob. Convention on the Rights of Persons with Disabilities, UN.org, http://www.un.org/disabilities/convention/conventionfull.shtml, [02.08.2010].

 Zob. Before i2010: eEurope initiative, Europe’s Information Society Thematic Portal, http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/archive/eeurope/index_en.htm, [02.08.2010].

 Zob. Ministerial declaration approved unanimously on 11 june 2006, Riga, Latvia, http://ec.europa.eu/information_society/events/ict_riga_2006/doc/declaration_riga.pdf, [02.08.2010].

 Zob. Web Accessibility, Europe’s Information Society Thematic Portal, http://ec.europa.eu/information_society/activities/einclusion/policy/accessibility/web_access/index_en.htm, [02.08.2010].

 Zob. Summary of Section 508 Standards, Section508.com, http://www.section508.gov/index.cfm?FuseAction=Content&ID=11#web , [02.08.2010].

 Zob. About us, Usability.gov, http://usability.gov/about/index.html, [02.08.2010].

 Zob. Disability Discrimination Act (DDA) & web accessibility, Webcredible.co.uk, 11.2005, http://www.webcredible.co.uk/user-friendly-resources/web-accessibility/uk-website-legal-requirements.shtml , [25.08.2010].

 Zob. J. Zadrożny, Dostępność stron internetowych w systemach prawnych innych krajów, Niepełnosprawni inaczej, http://zadzior.wordpress.com/2010/05/10/dostepnosc-stron-internetowych-w-systemach-prawnych-innych-krajw/, [25.08.2010].

 Zob. Ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2010 nr 40 poz. 230), http://dokumenty.rcl.gov.pl/D2010040023001.pdf, [08.09.2010].

 Zob. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198), http://www.bip.gov.pl/articles/view/41, [08.09.2010].

Przejdź do następnego rozdziału: Metody badania użyteczności »